W dniach 23–25 września 2026 roku w Kielcach i Suchedniowie odbędzie się międzynarodowa konferencja interdyscyplinarna „Archaeologia Montana”.

Poświęcona jest badaniom nad dawnym górnictwem i hutnictwem w Europie. Wydarzenie zgromadzi badaczy reprezentujących różne dziedziny, od archeologii po nauki o Ziemi, tworząc przestrzeń do wymiany doświadczeń i prezentacji najnowszych wyników badań.

Celem konferencji jest z jednej strony przedstawienie zróżnicowanych metod geoarcheologicznych i archeologicznych stosowanych w analizie prehistorycznej i historycznej działalności wydobywczej oraz metalurgicznej, z drugiej popularyzacja tej tematyki i integracja środowiska naukowego w Polsce. Spotkanie będzie także okazją do konfrontacji krajowych doświadczeń z praktykami badawczymi stosowanymi w innych częściach Europy.

Nieprzypadkowo miejscem wydarzenia jest region świętokrzyski. To obszar o wyjątkowo długiej i ciągłej tradycji eksploatacji surowców, sięgającej neolitu, przez okres wpływów rzymskich, średniowiecze, aż po działalność Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. W XX wieku odkryto tu liczne ślady pradziejowego górnictwa, między innymi kopalnie ochry w dolinie Kamiennej czy krzemienia w Krzemionkach, a także relikty intensywnej produkcji hutniczej z okresu rzymskiego.

W ostatnich latach badania nad tym dziedzictwem zostały znacząco rozwinięte, szczególnie w zakresie wpływu dawnych prac górniczych i hutniczych na środowisko naturalne, w tym przekształcenia rzeźby terenu i osadów holoceńskich. Projekty te realizowane są głównie przez zespoły z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, we współpracy z badaczami z innych ośrodków naukowych, takich jak Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Państwowy Instytut Geologiczny – PIB czy Polska Akademia Nauk.

Konferencja stworzy możliwość zaprezentowania tych wyników na forum międzynarodowym, a także ich przedyskutowania w szerszym kontekście metodologicznym. Wymiana doświadczeń pomiędzy badaczami z różnych krajów pozwoli na lepsze zrozumienie specyfiki dawnych ośrodków górniczo-hutniczych oraz rozwój nowych narzędzi badawczych. Istotnym wątkiem spotkania będzie również potencjał wykorzystania dziedzictwa górniczego i hutniczego w rozwoju geoturystyki. Odpowiednie zagospodarowanie wyników badań może przyczynić się do powstania atrakcyjnych geoproduktów, wspierających lokalną gospodarkę regionu świętokrzyskiego.

Konferencja wpisuje się także w obchody 200. rocznicy śmierci Stanisława Staszica, jednego z patronów roku 2026, którego wkład w rozwój polskiej geologii i górnictwa, w tym Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, pozostaje fundamentalny.

Szacowana liczba uczestników wynosi około 50 osób. Oficjalnym językiem konferencji będzie język angielski. Formularz rejestracji dostępny jest pod tym adresem: https://archaeologiamontana2026.pev.pl/EN_registration.html

Wstępny program wydarzenia

23 września – obrady w Suchedniowie

24 września – obrady oraz sesja terenowa (Miedzianka)

25 września – sesja terenowa (Krzemionki, Nowa Słupia)

Komitet organizacyjny

dr hab. Tomasz Kalicki, prof. UJK – przewodniczący

dr inż. Monika Żelezik – sekretarz

dr hab. Dariusz Rozmus, prof. AH

dr Paweł Przepióra

dr Grzegorz Pabian

mgr Izabela Biegalska

mgr Wojciech Nadziałek