8 września 2025 roku w Strzemieszycach Wielkich odbyła się uroczystość upamiętniająca bohaterskich partyzantów Armii Krajowej z oddziału dowodzonego przez Henryka Miltona ps. „Ordon”. Spotkanie miało miejsce przy krzyżu na skrzyżowaniu ul. Strzemieszyckiej i Rudnej – w symbolicznym miejscu, gdzie 7 września 1943 roku zakończył się tragiczny bój oddziału.
Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli władz miasta, duchowieństwa, instytucji, stowarzyszeń oraz mieszkańców Dąbrowy Górniczej, którzy wspólnie oddali hołd poległym partyzantom i cywilom, zamordowanym przez okupanta za niesioną pomoc.
Wśród obecnych znaleźli się m.in. Zastępca Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza – Pani Bożena Borowiec, Pan Ryszard Wojtusik – syn jednego z partyzantów „Ordona”, ks. prałat Zbigniew Książek – Proboszcz parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa, a także delegacje dąbrowskich szkół podstawowych: SP nr 2, SP nr 5 i SP nr 17. Obecne były również delegacje Towarzystwa Przyjaciół Dąbrowy Górniczej, Stowarzyszenia Aktywne Zagłębie Dąbrowskie, Stowarzyszenia Samorządne Strzemieszyce, Koła Gospodyń Wiejskich ze Strzemieszyc Wielkich, Polskiego Czerwonego Krzyża oraz licznie przybyli mieszkańcy.
Po odśpiewaniu hymnu państwowego przypomniano historię oddziału Henryka Miltona – największego zgrupowania partyzanckiego działającego na terenie Dąbrowy Górniczej. Oddział, początkowo związany z Narodową Organizacją Wojskową, a później scalony z Armią Krajową, od 1941 roku prowadził działania dywersyjne, gromadził zaopatrzenie i umundurowanie, a także usuwał konfidentów z terenu Zagłębia. Do najśmielszych akcji partyzantów należało m.in. wykolejenie pociągu z rudą między Sławkowem a Olkuszem oraz przejęcie 172 tys. marek z konwoju „Drezdner Banku” w Sosnowcu.
Przytoczono również tragiczny finał historii oddziału – 7 września 1943 r. obóz partyzantów został otoczony przez Niemców. W walce zginęli wszyscy żołnierze oraz ich dowódca. Brutalny los spotkał również mieszkańców okolicznych gospodarstw, którzy pomagali partyzantom.
Następnie odczytano Apel Poległych, w którym przywołano imiennie wszystkich partyzantów oddziału „Ordona” oraz cywilów zamordowanych przez okupanta, m.in. Czesława Bednarskiego, Edwarda Bębna, Józefa Dubiela, Edwarda Frydrycha, Jana Gębickiego, Wacława Hejczyka, Czesława Jędryczkę, Karola Kuśnierczyka, Edwarda Migę, Hieronima Stelmacha, Władysława Sikorskiego, Bogdana Sokoła, Kazimierza Srokę, Romana Śmigielskiego, Teofila Świerczynę, Jerzego Tajera, Stefana Walotka, Józefę Zajączkowską, Jana Zielińskiego oraz rodzinę Heliaków i innych cywilów. Wzruszający apel, przerywany uderzeniami werbla, zakończono słowami: „Chwała Bohaterom!”.
Po modlitwie, którą poprowadził ks. prałat Zbigniew Książek, głos zabrał Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza – Pan Marcin Bazylak. W swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie pamięci o lokalnych bohaterach i rolę edukacji młodzieży w kultywowaniu tradycji patriotycznych.
Następnie odbyła się ceremonia składania kwiatów. Wieńce złożyli:
– Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza,
– Przewodnicząca Rady Miasta wraz z Radnymi,
– przedstawiciele parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa,
– delegacje stowarzyszeń i instytucji,
– licznie przybyli mieszkańcy Strzemieszyc Wielkich.
Ceremonia miała podniosły i jednocześnie wzruszający charakter. Była dowodem, że pamięć o bohaterach lokalnego ruchu oporu jest wciąż żywa w społeczności Strzemieszyc i całej Dąbrowy Górniczej.
Obchody 82. rocznicy ostatniego boju oddziału Henryka Miltona ps. „Ordon” pokazały, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o lokalnych bohaterach i przekazywanie tej historii kolejnym pokoleniom. Wspólne spotkanie przy krzyżu w Strzemieszycach Wielkich stało się nie tylko lekcją historii, ale także przykładem jedności i szacunku dla ofiary poniesionej przez żołnierzy i cywilów w czasie okupacji.
Organizatorzy serdecznie dziękują wszystkim gościom za udział w uroczystości: Pani Bożenie Borowiec – Zastępcy Prezydenta Miasta, Panu Ryszardowi Wojtusikowi, ks. prałatowi Zbigniewowi Książkowi, delegacjom szkół SP 2, SP 5 i SP 17, Towarzystwu Przyjaciół Dąbrowy Górniczej, Stowarzyszeniu Aktywne Zagłębie Dąbrowskie, Stowarzyszeniu Samorządne Strzemieszyce, Kołu Gospodyń Wiejskich ze Strzemieszyc Wielkich, Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi oraz wszystkim mieszkańcom, którzy swoją obecnością oddali cześć bohaterom wydarzeń sprzed 80 lat.
Dzięki wspólnej pamięci i zaangażowaniu możemy przekazywać przyszłym pokoleniom historię ludzi, którzy w najtrudniejszych czasach wykazali się odwagą, patriotyzmem i poświęceniem.
